Stuk van het Jaar 2014

Onderdeel van: Vorige verkiezingen

De winnaar van het stuk van het jaar 2014 was de ontroerende liefdesbrief van een Friese soldaat die sneuvelde aan het front in Polen in 1811. Dit archiefstuk was van Tresoar uit Leeuwarden.

'All you need is love'

Augustus 1811. Vanuit het Franse legerkamp bij Boulogne stuurt de dienst-plichtige Friese militair Romke Eelkes Zandstra, een brief naar zijn geliefde Sjoukje Hendriks in Eestrum. De omstandigheden in de legerplaats zijn erbarmelijk, maar Romke probeert Sjoukje gerust te stellen: “Mijn geliefde en teer beminde minnaresse ik laat u weten dat ik nog redelijk in orde ben en hope en wense van U hetzelfde. Zoo het anders was het zou mijn van harten leed zijn.”Romke heeft zijn verloofde nooit weer gezien; hij stierf aan het front in Polen. Deze ‘liefdesbrief’ van een door heimwee gekwelde Friese militair, die zijn geliefde niet ongerust wilde maken, is de winnaar van Stuk van het Jaar 2014.

Tweede en derde plaats

Op de tweede plaats eindigde de inzending van het Gemeentearchief Kampen, een gravure van de Overstroming van de Koekoekspolder bij Kampen. Op 14 november 1775 braken de Zwarte- en Kamperveensche dijken door, waardoor de stad Kampen overstroomde. De overstroming ging zo snel, dat de stad al onder water stond nog voordat inwoners in staat waren hun huisraad van beneden naar boven te brengen, vee naar hoger gelegen gebieden te vervoeren en zichzelf in veiligheid te brengen. De sluizen en afwateringen waren niet bestand tegen de grote hoeveelheid water: op 17 november 1775 stond de hele stad onder water. De gravure toont het dramatische overstroming van de polder.

De derde plaats in de verkiezing van 2014 was voor het Stadsarchief Schiedam. Jilles Bruggeman was in 1803 de laatste ter dood veroordeelde in Schiedam. Hij kreeg de doodstraf, omdat hij had bekend vanaf zijn vijftiende ‘de afschuwelijike zonde van sodomie’ te hebben bedreven. In de verhoren getuigt hij in detail van zijn ‘overtredingen’. Vanwege de schokkende inhoud bewaarde men de stukken in een aparte proceszak. Zijn bekentenis betekende niet dat hij een straf ontliep; vastgebonden aan de galg sloeg de beul Jilles net zolang met een zweep tot hij bezweek. De getuigenis is niet alleen belangrijk voor de geschiedenis van Schiedam, maar ook voor die van de emancipatie van homoseksuelen in Nederland.